Fiskivinnunýskipanin hjá landsstýrinum fær neiliga ávirkan á reiðaríið Faroe Origin
24-05-2017
Vinna

Skil fiskin

Ert tú í iva um, hvat hugtøkini í kjakinum um fiskivinnunýskipanina merkja, so hygg her. Trýst á myndirnar fyri at fáa kunning

Fiskivinnunýskipan

Føroyar skulu hava eina nýggja fiskivinnuskipan frá 1. januar komandi ár. Hon kemur í staðin fyri verandi skipan - lógina um vinnuligan fiskiskap frá 1994. Orsøkin til, at fiskivinnan skal skipast av nýggjum júst nú, er, at løgtingið í 2007 gjørdi av at siga veiðiloyvini upp. Loyvini høvdu undir verandi skipan 10 ára uppsagnarfreist 

 

Ogn Føroya fólks

Føroyska fiskimarkið fór út á 200 fjórðingar í 1977, og tá fingu Føroyar ræði á náttúrutilfeinginum innanfyri markið. Í 1982 var hesin rættur staðfestur í altjóða lóg. Í 1994 staðfesti Løgtingið, at fiskatilfeingið var "ogn Føroya fólks". Ætlanin við orðingini var, at hon skuldi staðfesta, at landið umsitir tilfeingið fyri fólki og fyri komandi ættarlið. Praktiska avleiðingin av tí er, at tilfeingið ikki kann privatiserast, eins og aðrar almennar ognir kunnu.

 

Burðardygd

Burðardygg fiskivinna er fiskivinna, sum er varandi. Tað vil siga, at hon skal kunna virka langt inn í framtíðina. Burðardygd verður ofta býtt í trý:

Lívfrøðilig burðardygd sipar til, at tað altíð verður fiskað so lítið av fiski, at fiskastovnarnir klára at endurnýggja seg ár um ár.

Búskaparlig burðardygd sipar til, at fiskivinnan áhaldandi skapar so stóran vinning (tilfeingisrentu) sum til ber.

Samfelagslig burðardygd sipar til, at virksemið ikki hevur neilig árin á lokalsamfelagið, har virksemið fer fram, og at tað onkursvegna økir um lívskvalitetin í samfelagnum.

 

 

Fiskidagar

Føroyar hava havt eina fiskidagaskipan síðan 1. januar 1997. Undir skipanini fær eitt skip tillutað eitt ávíst tal av fiskidøgum fyri fiskiárið. Ein fiskidagur er ein dagur, har skipið er í fiskiskapi. Skipið kann fiska óavmarkaða nøgd og ymisk sløg av fiski. Tíðarkarmurin er einasta avmarkingin.

Fiskidagar kunnu hava ymiska longd, alt eftir reiðskapinum, skipaslagnum og hvar fiskað verður. Til dømis kunnu tríggir vanligir dagar telja sum ein fiskidagur, um fiskað verður langt frá landi.

 

Kvotur

Føroyski heimaflotin virkaði eftir eini kvotaskipan frá 1994 til 1996. Ein kvota er ein avmarking, sum gevur skipum loyvi at fiska eitt ávíst tal av tonsum.

Avmarkingin er fyri hvørt fiskaslag. Vinnan heldur sum heild, at kvotaskipanin er stirvin, tí hon ikki leggur upp fyri blandingsfiskiskapi. Tað vil siga, tá ið nógv ymisk fiskasløg eru í trolinum.

 

Veiðirættindi

Áðrenn eitt skip sleppur at fiska, skal tað hava veiðiloyvi. Undir verandi skipan kann veiðiloyvi fáast við at søkja um tað hjá Fiskimálaráðnum.

Eitt veiðiloyvi er tengt at einum ávísum skipi, og loyvini eru umsetilig, sum merkir, at tað ber til, hjá einum reiðaríi at keypa skip við veiðiloyvi frá øðrum reiðaríi. Eitt skip við veiðiloyvi hevur nógv størri virði, enn eitt skip uttan veiðiloyvi.Undir verandi skipan høvdu loyvini uppsagnarfreist á 10 ár til tey vóru uppsøgd í 2007.

Ein høvuðsorsøk til at loyvini vóru uppsøgd, var, at ávís reiðarí, sum høvdu fingið veiðiloyvi ókeypis frá landinum, høvdu selt skip (við loyvi) víðari við stórum vinningi.

 

 

Uppboðssøla

Í fiskivinnukjakinum sipar uppboðssøla oftast til sølu av veiðirættindum til hægstbjóðandi. Higartil hava veiðirættindi verið lutað út fyrisitingarliga, tað vil siga, at Fiskimálaráðið hevur gjørt av, hvør skal sleppa at fiska. Hetta skal uppboðssølan gera upp við, siga tey, sum taka undir við henni.

 

Anti trust

Anti trust reglur skulu forða fyri, at einstøk reiðarí fáa ræði á so nógvum veiðirættindum, at tað gongur út yvir kappingina á marknaðinum ella at vinnan kann ávirka politisku skipanina.

Undir verandi skipan kunnu reiðarí hava ræði á millum 20 og 35 prosentum av veiðiloyvunum, alt eftir hvør skipabólkurin er. 

 

Virðisøking

Virðisøking fer fram frá einum framleiðsluliði til eitt annað. Eitt nú, tá ið hýsan verður kruvd og skorin til flak, ella tá ið makrelur verður hagreiddur, royktur ella gjørdur til dósamat. Hagreiðingin hevur við sær, at hægri prísur fæst fyri vøruna.

Møguleikar eru at virðisøkja fiskatilfeingið meira áðrenn tað fer úr Føroyum, soleiðis at fleiri pengar fáast burtur úr.

Eitt nú ber til at framleiða lýsi til heilivág burtur úr toskalivur í staðin fyri at blaka livrarnar burtur.

 

 

Fiskivinnunýskipan

 

Føroyar skulu hava eina nýggja fiskivinnuskipan frá 1. januar komandi ár. Hon kemur í staðin fyri verandi skipan - lógina um vinnuligan fiskiskap frá 1994. Orsøkin til, at fiskivinnan skal skipast av nýggjum júst nú, er, at løgtingið í 2007 gjørdi av at siga veiðiloyvini upp. Loyvini høvdu undir verandi skipan 10 ára uppsagnarfreist 

 

Ogn Føroya fólks

 

Føroyska fiskimarkið fór út á 200 fjórðingar í 1977, og tá fingu Føroyar ræði á náttúrutilfeinginum innanfyri markið. Í 1982 var hesin rættur staðfestur í altjóða lóg. Í 1994 staðfesti Løgtingið, at fiskatilfeingið var "ogn Føroya fólks". Ætlanin við orðingini var, at hon skuldi staðfesta, at landið umsitir tilfeingið fyri fólki og fyri komandi ættarlið. Praktiska avleiðingin av tí er, at tilfeingið ikki kann privatiserast, eins og aðrar almennar ognir kunnu.

 

 

Burðardygd

 

Burðardygg fiskivinna er fiskivinna, sum er varandi. Tað vil siga, at hon skal kunna virka langt inn í framtíðina. Burðardygd verður ofta býtt í trý:

Lívfrøðilig burðardygd sipar til, at tað altíð verður fiskað so lítið av fiski, at fiskastovnarnir klára at endurnýggja seg ár um ár.

Búskaparlig burðardygd sipar til, at fiskivinnan áhaldandi skapar so stóran vinning (tilfeingisrentu) sum til ber.

Samfelagslig burðardygd sipar til, at virksemið ikki hevur neilig árin á lokalsamfelagið, har virksemið fer fram, og at tað onkursvegna økir um lívskvalitetin í samfelagnum.

 

Fiskidagar

 

Føroyar hava havt eina fiskidagaskipan síðan 1. januar 1997. Undir skipanini fær eitt skip tillutað eitt ávíst tal av fiskidøgum fyri fiskiárið. Ein fiskidagur er ein dagur, har skipið er í fiskiskapi. Skipið kann fiska óavmarkaða nøgd og ymisk sløg av fiski. Tíðarkarmurin er einasta avmarkingin.

Fiskidagar kunnu hava ymiska longd, alt eftir reiðskapinum, skipaslagnum og hvar fiskað verður. Til dømis kunnu tríggir vanligir dagar telja sum ein fiskidagur, um fiskað verður langt frá landi.

 

 

Kvotur

 

Føroyski heimaflotin virkaði eftir eini kvotaskipan frá 1994 til 1996. Ein kvota er ein avmarking, sum gevur skipum loyvi at fiska eitt ávíst tal av tonsum.

Avmarkingin er fyri hvørt fiskaslag. Vinnan heldur sum heild, at kvotaskipanin er stirvin, tí hon ikki leggur upp fyri blandingsfiskiskapi. Tað vil siga, tá ið nógv ymisk fiskasløg eru í trolinum.

 

Veiðirættindi

 

Áðrenn eitt skip sleppur at fiska, skal tað hava veiðiloyvi. Undir verandi skipan kann veiðiloyvi fáast við at søkja um tað hjá Fiskimálaráðnum.

Eitt veiðiloyvi er tengt at einum ávísum skipi, og loyvini eru umsetilig, sum merkir, at tað ber til, hjá einum reiðaríi at keypa skip við veiðiloyvi frá øðrum reiðaríi. Eitt skip við veiðiloyvi hevur nógv størri virði, enn eitt skip uttan veiðiloyvi.Undir verandi skipan høvdu loyvini uppsagnarfreist á 10 ár til tey vóru uppsøgd í 2007.

Ein høvuðsorsøk til at loyvini vóru uppsøgd, var, at ávís reiðarí, sum høvdu fingið veiðiloyvi ókeypis frá landinum, høvdu selt skip (við loyvi) víðari við stórum vinningi.

 

 

Uppboðssøla

 

Í fiskivinnukjakinum sipar uppboðssøla oftast til sølu av veiðirættindum til hægstbjóðandi. Higartil hava veiðirættindi verið lutað út fyrisitingarliga, tað vil siga, at Fiskimálaráðið hevur gjørt av, hvør skal sleppa at fiska. Hetta skal uppboðssølan gera upp við, siga tey, sum taka undir við henni.

 

Anti trust

 

Anti trust reglur skulu forða fyri, at einstøk reiðarí fáa ræði á so nógvum veiðirættindum, at tað gongur út yvir kappingina á marknaðinum ella at vinnan kann ávirka politisku skipanina.

Undir verandi skipan kunnu reiðarí hava ræði á millum 20 og 35 prosentum av veiðiloyvunum, alt eftir hvør skipabólkurin er. 

 

 

Virðisøking

 

Virðisøking fer fram frá einum framleiðsluliði til eitt annað. Eitt nú, tá ið hýsan verður kruvd og skorin til flak, ella tá ið makrelur verður hagreiddur, royktur ella gjørdur til dósamat. Hagreiðingin hevur við sær, at hægri prísur fæst fyri vøruna.

Møguleikar eru at virðisøkja fiskatilfeingið meira áðrenn tað fer úr Føroyum, soleiðis at fleiri pengar fáast burtur úr.

Eitt nú ber til at framleiða lýsi til heilivág burtur úr toskalivur í staðin fyri at blaka livrarnar burtur.

 

 
Kravið um veiðiloyvi í sambandi við fiskiskap eftir uppsjóvarfiski og botnfiski í Barentshavinum í ár skal ikki strikast, heldur meiriluti í nevnd
22-05-2017
Politikkur
Uppskotið um fiskivinnunýskipan, ið samgongan leggur fyri Løgtingið fríggjadagin, byggir á semjuna í samgonguni
18-05-2017
Politikkur
Tað hevur gingið striltið at finna semju um fiskivinnunýskipan, men í dag varð uppskotið loksins borið Løgtinginum
16-05-2017
Politikkur
Sambandsflokkurin hevur latið Løgtingsskrivstovuni sítt uppskot til fiskivinnunýskipan. Uppskotið skal ætlandi leggjast fyri Løgtingið fríggjadagin
16-05-2017
Politikkur
15-05-2017
Politikkur
08-05-2017
Politikkur
05-05-2017
Vinna
Semjan er ikki nóg marknaðargrundað, sigur Poul Michelsen, landsstýrismaður og floksformaður
04-05-2017
Politikkur
Hanus Hansen, reiðari, er ikki nøgdur við semjuna hjá samgonguni um fiskivinnunýskipan
03-05-2017
Vinna
Sambandsflokkurin kann ikki taka undir við, at 25 prosent ella meira verður selt á uppboðssølu næstu árini
02-05-2017
Politikkur
Semjan í samgonguni um fiskivinnunýskipanina leggur upp til, at verandi reiðarar fáa tríggjar fjórðingar av veiðirættindunum
02-05-2017
Politikkur
02-05-2017
Politikkur
02-05-2017
Politikkur
01-05-2017
Politikkur
Eg taki ikki undir við nøkrum, sum kann niðurlaga virksemið í Suðuroynni, sigur Kristin Michelsen, tingmaður fyri Javnaðarflokkin
20-04-2017
Samfelag
Samgongufólkini, ið síðstu tveir dagarnar hava samráðst um nýggju fiskivinnunýskipanina, náddu ikki gjøgnum øll málini, sigur landsstýrismaðurin
20-04-2017
Politikkur