Vágskálin

Vágskálin: Ein góð roynd at siga handilssøguna
15-01-2025
Í sendingini ummæla Helgi Eidesgaard, søgufrøðingur, og Finn Jensen, dekanur á Glasi, "Søgan um handlarnar" hjá Helga Jacobsen

Bókin snýr seg um menningina í føroyskum handilslívi frá tí, at fríhandilin kom í 1856.

Ein, sum beinanvegin fekk handilsloyvi og gjørdist stórur handilsmaður, var Martin Christian Restorff í Havn. Ein annar, sum var byrjaður áðrenn hann, var Andreas Wilhelm Skibsted, og í Havn fór eisini Carl Frantz Siemens til verka.

Ein fjórði, sum fór til verka á Tvøroyri, var T. F. Thomsen, sum keypti ognirnar hjá kongliga úthandlinum har, og í Klaksvík keypti Jørgen Bech & Sønner ognirnar hjá einahandlinum.

Ein og hvør, sum var 25 ár og hevði fast tilhald í Føroyum, kundi við fríhandlinum søkja um at fáa handilsloyvi, og ein hópur av fólki kring alt landið søkti um at sleppa at seta á stovn smærri handlar.

Í Havn vóru í 1910 tilsamans 60 handlar, og tá mest var av handlum í Føroyum í 1950'unum og 1960'unum, vóru handlarnir um 500 í tali. 

Í dag minnir handilsmynstrið um fyrstu tíðina eftir Einahandilin við nøkrum fáum samtøkum, ið hava handlar kring oyggjarnar, tó ikki á teimum smæstu oyggjunum.

Helgi Eidesgaard og Finn Jensen halda, at bókin hjá Helga Jacobsen er ein góð frásøgn um gongdina í handilsvinnuni, men hon er ikki endaliga søgan. Nógvir handlar eru nevndir í bókini, men fleiri eru ikki.

Notur áttu at verið í tekstinum, so upplýsingarnar kundu verið eftirkannaðar, heldur Helgi Eidesgaard, og Finn Jensen var hugtikin av lýsingunum av handlinum sum miðdepli í bygdunum fyri 100 árum síðan.

Uni Arge leggur til rættis.

Vágskálin

Vágskálin er sending við mentanarligum ummælum. Í flestu førum verða bøkur vigaðar á vágskálini. Ummælini verða gjørd sum samrøður í útvarpsstovuni. Á vágskálina kunnu eisini verða lagdir sjónleikir, framsýningar og framførslur. Serlig rák í tíðini verða viðhvørt vigað og viðgjørd. Uni Arge leggur til rættis.

Yrkingasøvnini "Ullarljóð" hjá Jóanesi Nielsen og "Grøðandi sjógvur" hjá Snæbirni í Dali verða ummælt hesaferð
14-01-2026
Á vágskálini hesaferð er skaldsøgan "Gula hurðin" eftir Jón Thorsteinsson
06-01-2026
Á vágskálini hesaferð er sjálvævisøgan "Stríðið er vunnið" eftir Gerhard Lognberg
17-12-2025
Til ummælis hesaferð er bókin "Suðuroyar-Dánjal - lív og yrki" eftir Jan Erik Simonsen
10-12-2025
Á vágskálini hesaferð eru yrkingasøvnini "Bók" eftir Lív Mariu Róadóttir Jæger og "Skorpur" hjá Oddfríði Marna Rasmussen
03-12-2025
Til ummælis er skaldsøgan "Hevnd" eftir Petur Mohr Reinert. Ummælarar eru Malan Marnersdóttir og Sanna Klein
26-11-2025
Til ummælis hesaferð er sjálvævisøgan um Stanley Samuelsen, sum Hilmar Jan Hansen hevur skrivað
19-11-2025
Til ummælis er bókin ?Hvør ansar eftir leiðaranum, tá ið hart leikar á? eftir Helga Rasmussen
12-11-2025
Vágskálin hesaferð snýr seg um søgubókina "Westward Ho" eftir Helga Jacobsen, journalist
29-10-2025
Á vágskálina hesaferð verður løgd bókin "Hvør at tæna øðrum" um Føroya Keypssamtøku
10-10-2025
Sendingin hesaferð snýr seg um skaldsøguna "1804" eftir Rúna Bjarkhamar. Eilen Anthoniussen og Hans Jacob Kollslíð ummæla
01-10-2025
Til viðgerðar er stuttsøgusavnið "Gentan á barnaheiminum" eftir Birnu Breckmann, og vit eru til bókaframløgu í Føroya Keypssamtøku.
07-05-2025