Málteigurin

Útlendskur og javnaldur = 'yttliskur' og 'jammaldur'
16-01-2023
Lesiframburður er, tá ið eldri orð, sum vóru til, áðrenn vit fingu stavsetingarreglur, verða framborin, sum tey verða stavað

Eitt er, hvussu orð verða stavað og skrivað. Nakað annað er, hvussu vit úttala tey.

Í hesi sending viðgera vit stóra evnið lesiframburður.

Tað er púra vanligt at hoyra fólk siga 'yttliskur' og 'jammaldur', meðan hesi orðini stavast útlendskur og javnaldur. Verða tey úttalað soleiðis, er talan um lesiframburð.

Lesiframburður verður tað, tá ið eldri orð, sum mangan vóru til, áðrenn vit høvdu nakrar stavsetingarreglur, eisini verða framborin, eins og tey verða stavað, greiðir Elin Henriksen, málkøn, frá.

Dømi:
orðið /ronkilsi/ er eldri enn skriftmálið, og tað fekk stavsetingina rognkelsi. Men tað merkir ikki, at vit skulu fara at siga rogn-kelsi.

Eitt kent dømi er orðið øslakingur (sum stendur í fø-fø). Tað er tað sama sum eldsløkkingur.

Vit siga /ettir/ og /attur/, men stava bæði orðini við -ft-.

Tað sama er galdandi fyri orð sum aftari, altso tann aftari av tveimum. Tað var á fornnorrønum stavað 'aptari', við -pt-.

Tað er so við ljóðlíking fyrst blivið til -ft- og seinni til -tt-.

Elini Henriksen vitandi, er eingin listi yvir orð, har framburðurin víkir frá stavsetingini, men hóast ongin listi er, so eru onkrar meginreglur, og tær gjøgnumgongur Elin Henriksen í hesi sending.

 

Til tín og orðatak

Vit tosa um, hví tað eitur til tín frá mær, men ikki til Jákups, Dánjals ella Jógvans frá mær, og dagsins orðatak er: Albogastoytur og einkjumannasorg, tað verður mett javnt.

Málteigurin

Føroyskt mál og mállæra eru til viðgerðar í sendingini Málteigurin, har Elin Henriksen er gestur. Fleiri evni verða tikin upp hvørja ferð, og lurtarar kunnu eisini senda spurningar og viðmerkingar inn til sendingina, sum eisini verða svarað og viðgjørd. Sendingin er at hoyra hvønn mánamorgun klokkan 9.05 og endursend leygardag klokkan 14.00.
Hví siga vit bólta rút, hundavakt, manga takk, "banka upp undir borðið"? Onnur evni eru: Forråelse, gentunavnið Vár og munurin á menniskja- og menniskjansligt
22-04-2024
Hvat merkir orðingin við eymk og fret, og hví siga vit soleiðis, spyr lurtari Elina Henriksen í hesari sendingini
15-04-2024
Fyrr helt mann, at babba var barnamál, meðan vaksin søgdu pápi. Hetta er ikki galdandi longur, meðan mann í Suðuroy altíð hevur sagt pabba. Øll trý eru javngóð í dag
08-04-2024
Føroyar hava fingið sína fyrstu løggildu stavsetingarorðabók. Tað merkir, at Stavsetingarorðabókin ásetur almennar, føroyskar stavsetingarreglur, og hvussu vit eiga at stava
25-03-2024
Kvennkynsorðið vreiði er til viðgerðar í dagsins sending, eftir at ein prestur segði vreiða heldur enn vreiði. Elin Henriksen, málkøn, greiðir frá, hvussu hetta hongur saman
18-03-2024
Lurtari hevur hug til at týða danska orðið hygejne til heilsufrøði, men tað er at avmarka hetta hugtakið alt, alt ov nógv, heldur Elin Henriksen, málkøn
11-03-2024
Orðasmíð lyftir tekstir upp á eitt hægri stig. Ein av okkara heilt góðu orðasmiðum er skaldið Martin Joensen og við dømum úr hansara tekstum tosa vit um skaldsligt orðasmíð
04-03-2024
Eitt orð, sum mong ivast í, er danska orðið omsorgssvigt, sum mangan verður týtt til umsorganarsvik. Tvey betri orð eru: umsorganartrot og vansorgan, sigur Elin Henriksen
26-02-2024
Forhoyr og frágreiðing eru ikki tað sama, og lógarverkið brúkar ikki sjóforhoyr. Tí eiga vit at siga sjófrágreiðing á føroyskum, sigur Elin Henriksen, málkøn
19-02-2024
Skriðulop, skalvalop, áarlop og omanlop eru ikki tað sama, men summi kunnu brúkast hvørt um annað
12-02-2024
Føroyska navnalóggávan er ung, og tí eru fleiri stavsetingar til summi nøvn. So sum Elisabeth/Elisabet og Christian/Kristian. Skalt tú brúka -th og ch- fylgja treytir við
29-01-2024
Millum ung hoyrist nýggjur málburður, har tey millum annað siga: 'Tað áhugar meg' heldur enn 'eg havi áhuga' ella 'hatta er áhugavert'
22-01-2024