Skrá Sjón

Spurnakapping ímillum 3. flokkar í skúlum kring landið.

"Emma var móðirin, sum veitti troyst - lyfti og lætti, tá svárast stóð til. Hennara vitan var ikki einans knýtt at einum embætisprógvi sum lækni, men hon hevði eisini eitt stórt innlit í menniskjasálina." Soleiðis skrivaði Frits Johannesen í føðingardagsgrein, tá Emma Winther 4. februar í ár (1998) fylti 80 ár.
Emma Winther var fyrsta kvinna, sum varð sett í fast starv sum kommunulækni í Føroyum. Sum kommunulækni í Fuglafirði hevði hon eisini bygdirnar Lorvík, Gøturnar, Oyndarfjørður, Hellurnar, Funningsfjørð og Elduvík. Tey fyrstu árini Emma var kommunulækni var einki vegasamband við bygdirnar norðanfyri, og tí veit Emma frá nógvum baldrutum ferðum at siga - bæði á sjógvi og um fjøll. Emma Winther var kommunulækni í Fuglafirði frá 1954 til 1980. Tá ætlaði hon sær at gerast bóndakona á Skarvanesi, har tey høvdu hús og jørð. Men á Skarvanesi var Emma bara í eina viku. So var hon aftur í læknaarbeiði. Fyrst sum avloysari fyri Poul Olsen í Runavík, og stutt eftir byrjaði hon sum røntgenlækni á Landssjúkrahúsinum. Har var hon í níggju ár - til hon varð pensionerað sum 72 ára gomul. Tá ið Emma gavst at arbeiða sum lækni, hevði hon ymisk frítíðarítriv. Hon vevaði, bant bøkur inn, skrivaði á teldu og annað.

Lagt til rættis: Ragnar A. Jacobsen og Tórður Mikkelsen.

Malan Johannesen las úr føðingardagsgrein hjá Frits Johannesen

Sendingin er frá 1998.
Emma Winther andaðist í 2016, 98 ára gomul.

Heimildarrøð frá 2023. Ein heimildarrøð um níggju kvinnur, sum á ymsan hátt hava sett sín dám á søguna. Í tíðum og samanhangum, har møguleikarnir hjá kvinnum at ganga sínar egnu leiðir hava verið avmarkaðir, eru tó dømi um tað øvuta. Sendingarnar eru um kvinnur, sum ímóti væntanum samfelagsins hava brotið normar, og soleiðis eisini brotið mørk fyri onnur. Lina Hjort var ein teirra.

Heimildarrøð frá 2023 um níggju kvinnur, sum á ymsan hátt hava sett sín dám á søguna. Í tíðum og samanhangum, har møguleikarnir hjá kvinnum at ganga sínar egnu leiðir hava verið avmarkaðir, eru tó dømi um tað øvuta. Sendingarnar eru um kvinnur, sum ímóti væntanum samfelagsins hava brotið normar, og soleiðis eisini brotið mørk fyri onnur. Ester Pietula var ljósmóðir.
Hon røktaði tey mest fjarskotnu støðini í Tornedalen. Um neyðugt, fór hon á hávetri á skíðum langar leiðir, so hon kundi sita hjá teimum, sum skuldu eiga.

Fimti partur av fimm. Kringvarp Føroya fer í vetur at senda føroyskar stuttfilmar í samstarvi við føroyskar filmsframleiðarar, Filmshúsið og Klippfisk. Evnið hesa ferð er "Aftur í tíð". Hesir stuttfilmar eru við í sendingini: "Ongin Konflikt" hjá Bjarka Thomsen, longd er 27 min. "Tunnan" hjá Jóannesi Lamhauge, longd er 27 min.

Í 1950´unum, tá USA framvegis var sundurbýtt millum rasur, vórðu tríggjar afroafrikanskar kvinnur, sum vóru matematiskir úrmælingar, settar í starv hjá NASA. Tær tríggjar kvinnurnar arbeiða við at gera útrokningar fyri teir hvítu mannligu verkfrøðingarnar, tí hørð kapping var innan rúmdargransking. Tær arbeiða seg skjótt upp gjøgnum tignarstigini, men tær hava nógvar trupulleikar orsakað av rasismu og stórlæti í sambandi við arbeiðið. Tær verða avgerandi fyri, at USA fær sent ein rúmdarmann í ringrás kring jørðina áðrenn Sovjetsamveldið. Tær eru íblástur til nógv, sum hendi um hetta mundið á markinum millum kynini. Filmurin byggir á veruligar hendingar.
Leikandi: Katherine Johnson, Taraji P. Henson, Dorothy Vaughn: Octavia Spencer og Mary Jackson: Janelle Monáe.
Við eru eisini: Al Harrison: Kevin Costner. Vivian Michael: Kirsten Dunst. Paul Stafford: Jim Parsons. Jim Johnson: Mahershala Ali. Levi Jackson: Aldis Hodge.
Handrit: Allison Schroeder, Theodore Melfi.
Leikstj.: Theodore Melfi.
Upprunah.: Hidden Figures
Framl. ár: 2017