Skrá Sjón

Nordafarstøðin, betur kend sum Føroyingahavnin, var einaferð størsta fiskivinnu- og útgerðarhavn í øllum Grønlandi. Tað er ikki ov nógv sagt, at flakavirkið í Føroyingahavnini fekk stóran týdning fyri flakavinnuna í Føroyum. Nógvir menn, sum høvdu havt álitisstørv haryviri, gjørdust seinni undangongumenn ella formenn á nøkrum av teimum flakavirkjunum í Føroyum, ið vóru komin ella komu um sama mundið her, og í árunum aftaná. Spurningurin hevur leingi ligið í luftini, hvat gerast skal við leivdirnar av Nordafarstøðini. Í 2017 varð kanning og skráseting gjørd av bygningum og ídnaðaranlegginum á støðini. Niðurstøðan í frágreiðingini, sum Tjóðsavnið og Landsverk í felag stóðu fyri, er, at rættast er at taka niður allar bygningar og burturbeina teir. Mett verður, at hetta fer at kosta millum 23 og 40 milliónir krónur. Og tað verður ein torførur og dýrur umgangur at burturbeina støðina, tí reglurnar um burturbeining av skaðiligum ella dálkaðum tilfari, sum tað er nógv av her, eru ógvuliga strangar. Hóast talið fækkar av teimum, sum arbeiddu í Føroyingahavnini, tá virksemið var í hæddini frá fimtiárunum og frameftir, so eru framvegis nógvir føroyingar á lívi, sum kunnu greiða frá virkseminum tey árini. Somuleiðis hava teir eina meining um, hvat gerast skal við mongu leivdirnar ella tað, sum eftir er av Føroyingahavnini.

Lagt til rættis og gjørt sendingina hava:
Kári Mikkelsen og Jens Jákup Hansen.

Bønina í faðirvár um dagligt breyð hoyra bæði kristnir, muslimar og jødiskir bakarar, tá biðið verður um arabisk Jerusalemsbreyð, pitabreyð bakað í røri, flættað jødisk sabbatsbreyð og annað.

200 ár eftir, at Hans Egede kom til Grønlands, lýsir Danmark Grønland danskt landøki. Tað hendir í 1921, men tað merkir ikki, at grønlendingar fáa fleiri rættindi í egnum landi. Og árini aftaná mugu grønlendingar lata sær lynda at vera undir danska stýrinum í Keypmannahavn. Men undir og eftir seinna veraldarbardaga gerst heimsins størsta oyggj áhugaverd hjá amerikanarum - ikki minst stratetiskt fær Grønland stóran týdning undir kalda krígnum. Men hvat merkir tann nýggi áhugin fyri Grønlandi, og hvussu ávirkar tað status og gerandisdag hjá grønlendingum í egnum landi? Hesar spurningar kjakast tey um - Adam Holm vertur í sendingini og Nauja Bianco - stjóri í grønlendingahúsinum í Odense, sum hevur útbúgving í statskunnleika er fødd og uppvaksin í Nuuk og Bo Lidegaard, dr. phil í søgu, rithøvundur og kønur í dansk-grønlandskum samstarvi.

Grønland gjørdi eitt stórt lop í 50- og 60 árunum inn í framkomna heimin. Í fyrstani varð nógv stýrt úr Keypmannahavn, og alt gekk avgjørt ikki væl. Mangir grønlendingar kendu seg ikki sum part av tilgongdini, sum skuldi skapa tað modernaða Grønland. Men stór mótmæli í 70´árunum vóru m.a. við til at skapa ta slagkraftina, sum í 1979 fyrst førdi til grønlandskt heimastýri og í 2009 víðtøkið lokalt sjálvstýri. Grønlendingar vóru nú harri í egna húsi. Ella vóru teir nú tað og var alt kanska framvegis við donskum treytum? Í hesi 4. sendingini vitjar Aaja Chemnitz Larsen - hon hevur m.a. sitið í Fólkatinginum síðan 2015 vald fyri Inuit Ataqatigiit, sum er systurflokkur danska SF. Og Martin Breum, journalistur, hann hevur gjørt sendingar og skrivað bøkur um donsk-grønlendsk viðurskifti og um tað stórpolitiska spælið um Arktis, hann er eisini partvís uppvaksin í Grønlandi. Adam Holm bindur træðrirnar saman í hesum 4. og seinasta partinum um Danmark og Grønland.

Anne og Anders eru farin longur inn í stóra landið Kanada til oljuøkið Alberta. Í Alberta reisa tær stóru oljupumpurnar seg, og á preriuni eru bæði cowgirls, kærleikssøga og konservativir kanadiarar.

Ávirkarar og kend eru bundin av rásum á sosialum miðlum, um teimum skal verða lív lagað. Kunnu hakkararnir yvirtaka rásirnar og talgilda lívið hjá t.d. Therése Lindgren og Kristoffer Appelquist?
Í avdúkandi roynd síggja vit serkønar hakkarar gera seg inn á privatpersónar og fyritøkur og soleiðis vísa á vandarnar í talgilda heiminum.

Fremmandar maktir sneyta og gera álop á netinum. Í avdúkandi roynd lata vit serkønar hakkarar leypa á privatpersónar og fyritøkur og soleiðis vísa á vandarnar í talgilda heiminum.

Langt úti í New Mexico oyðimørkini gongur ein danskur milliarderur við einum dreymi. Mikkel Vestergaard Frandsen úr Kolding vil verða fyrstur at senda stórar, sveimandi pallar upp í stratosferuna, 20 km omanfyri jarðarskorpuna. Um teir kunnu verða verandi har uppi, drivnir einans við sólorku, kann Sceye, fyritøka hansara, vera eins slóðbrótandi fyri vísindi og tøknifrøði sum mánalendingin ella ringrásin hjá Sputnik um jørðina.

Framl.ár:2025
Framl.:Bermuda
Framl. fyri:TV 2 DANMARK