20 ár síðan risastóru flóðalduna í Indiska havinum

Tað var ræðandi at síggja, hvussu illa risastóra flóðaldan eftir ógvisliga jarðskjálvtan fór við londunum kring Indiska havið

Tað kom púra óvart á fólk, tá risastóra flóðaldan kom sníkjandi og knústi alt sum stóð fyri henni. Tá endaliga varð gjørt upp vóru 267.000 fólk deyð og milliónir vóru heimleys

Mynd: AFP/Ritzau Scanpix

Sveinur Tróndarson

26.12.2024 - 15:03

Í dag, 2. jóladag, eru 20 ár síðan ógvisliga flóðaldan rakti 14 lond í og við indiska havnið og 227.000 fólk lótu lív.

Talan var um ta størstu einstøku náttúruvanlukkuna í nýggjari tíð, og hon byrjaði við einum jarðskjálvta í havinum uttan fyri indonesisku oynna Sumatra beint fyri klokkan átta 2. jóladag.

Fáar minuttir seini fóru alarmarnir í gongd á Pacific Tsunami Warning Center á Hawaii. Tá mettu serfrøðingar, at talan var um ein stóran jarðskjálvta, sum máldi átta á Richterskalanum. Í fyrsta umfari varð ikki mett at vandi var fyri flóðaldum í sambandi við jarðskjálvtan.

Hetta var tó ikki rætt, tí tað vísti seg at jarðskjálvtin máldi ikki 8 á Richterskalanum, men gott og væl 9, og tað gjørdi hann til ein av teimum ógvisligastu jarðskjálvtunum, sum nakrantíð er máldur.

Sambært serfrøðingum var skjálvtin so ógvisligur, at jørðin "leyp" upp til 25 millimetrar á síni aksu. Hetta skapti flóðalduna, sum breiddi seg frá episentrinum og í allar ættir.

20 minuttir seini rakti flóðaldan norðurstrendurnar av indonesisku oynni Sumatra. Tá hon rakti land var talan um eina risa aldu, sum onkustaðni var millum 24 og 30 metrar høg.

Og hon gjørdi stóran skaða. Bara í Indonesia doyðu 167.000 fólk av flóðalduni, skrivar DR.dk á síni heimasíðu í dag, 20 ár eftir.

Tveir tímar eftir skjálvtan rakti aldan Tailand og uppaftur ein tíma seinni Sri Lanka og syðra part av India. Nakrar tímar seinni rakti hon eysturstrondina av Afrika, har tað serliga var Somalia, sum varð hart rakt.

Deyðstølini hækkaðu sum dagurin leið. Tað byrjaði við 55.000, so bleiv tað til 70.000 og dagin eftir næstan 83.000. Men tá endaliga varð uppgjørt vóru 227.000 fólk deyð, og umleið 1,7 milliónir fólk vórðu heimleys.

Nógvir norðbúgvar vóru í jólafrí í økinum, tá flóðaldan rakti, og serliga varð Svøríki hart rakt. Í alt doyðu 543 svenskir ríkisborgarar av flóðalduni.