Málteigurin

Másin er farin
10-01-2022
Lurtari skjýtur upp, at fólk siga 'Másin er farin' heldur enn tokið er koyrt, tá onkur er ov sein/ur at gera vart við seg. Vit hava ongi tok í Føroyum

Ofta siga fólk, tá onkur er ov sein/ur at gera vart við seg, at tokið er koyrt. Tikið úr donskum. Vit hava ikki tok í Føroyum. Hví ikki siga Másin er farin (sum til dømis Dávur keypti ølið)? Tað er meira eksotiskt, sigur lurtari.

Elin Henriksen, málkøn, heldur uppskotið vera frálíkt.

- Lat okkum heldur fara at siga, at 'Másin er farin' í staðin fyri, at 'tokið er koyrt'.

Hon ger tó samstundis vart við, at her eru aðrar orðingar so sum: 'nú vendist ikki aftur', 'nú má svíða sum svøllur', 'hatta gerst ikki umaftur', 'spælið er endað', 'leikur er av', 'nú er úti'.

Fyri trokar hjá burtur

Tað sær út, sum at fyri er í ferð við at troka hjá burtur - í hvussu so er í miðlamáli, har vit síggja orðingar sum til dømis hesa:

Stovnurin verður bústaður fyri fimm fólk heldur enn hjá fimm fólkum.

Vit viðgera orðini, brongla og forbrongla, tí lurtari spyr, hvat munurin er á hesum báðum orðunum, eins og vit eisini umrøða sjáldsama orðið, kvilkin.

Ha

Og so er tað eitt evarska lítið orð, sum vit brúka nógv.

Tað hevur tveir bókstavir og hevur ofta til endamáls at gera eina staðfesting til ein spurning.

Til dømis: Tað passar ikki, ha? Tú hevur verið har, ha? Orðið, ha, verður umrøtt í dagsins Málteigi.
 

Málteigurin

Føroyskt mál og mállæra eru til viðgerðar í sendingini Málteigurin, har Elin Henriksen er gestur. Fleiri evni verða tikin upp hvørja ferð, og lurtarar kunnu eisini senda spurningar og viðmerkingar inn til sendingina, sum eisini verða svarað og viðgjørd. Sendingin er at hoyra hvønn mánamorgun klokkan 9.05 og endursend leygardag klokkan 14.00.
Um føroyskum máli skal vera lív lagað, ræður fyrst og fremst um at vera góður við tað. Elin Henriksen og Solby Christiansdóttir taka samanum í seinasta Málteiginum
29-04-2024
Hví siga vit bólta rút, hundavakt, manga takk, "banka upp undir borðið"? Onnur evni eru: Forråelse, gentunavnið Vár og munurin á menniskja- og menniskjansligt
22-04-2024
Hvat merkir orðingin við eymk og fret, og hví siga vit soleiðis, spyr lurtari Elina Henriksen í hesari sendingini
15-04-2024
Fyrr helt mann, at babba var barnamál, meðan vaksin søgdu pápi. Hetta er ikki galdandi longur, meðan mann í Suðuroy altíð hevur sagt pabba. Øll trý eru javngóð í dag
08-04-2024
Føroyar hava fingið sína fyrstu løggildu stavsetingarorðabók. Tað merkir, at Stavsetingarorðabókin ásetur almennar, føroyskar stavsetingarreglur, og hvussu vit eiga at stava
25-03-2024
Kvennkynsorðið vreiði er til viðgerðar í dagsins sending, eftir at ein prestur segði vreiða heldur enn vreiði. Elin Henriksen, málkøn, greiðir frá, hvussu hetta hongur saman
18-03-2024
Lurtari hevur hug til at týða danska orðið hygejne til heilsufrøði, men tað er at avmarka hetta hugtakið alt, alt ov nógv, heldur Elin Henriksen, málkøn
11-03-2024
Orðasmíð lyftir tekstir upp á eitt hægri stig. Ein av okkara heilt góðu orðasmiðum er skaldið Martin Joensen og við dømum úr hansara tekstum tosa vit um skaldsligt orðasmíð
04-03-2024
Eitt orð, sum mong ivast í, er danska orðið omsorgssvigt, sum mangan verður týtt til umsorganarsvik. Tvey betri orð eru: umsorganartrot og vansorgan, sigur Elin Henriksen
26-02-2024
Forhoyr og frágreiðing eru ikki tað sama, og lógarverkið brúkar ikki sjóforhoyr. Tí eiga vit at siga sjófrágreiðing á føroyskum, sigur Elin Henriksen, málkøn
19-02-2024
Skriðulop, skalvalop, áarlop og omanlop eru ikki tað sama, men summi kunnu brúkast hvørt um annað
12-02-2024
Føroyska navnalóggávan er ung, og tí eru fleiri stavsetingar til summi nøvn. So sum Elisabeth/Elisabet og Christian/Kristian. Skalt tú brúka -th og ch- fylgja treytir við
29-01-2024